Monthly Archives: April 2013

Hobbelpaardje op speed

Niet onaardig. Zowat dezelfde leeftijd. Turkmeens. Maar als ze lacht blinkt een rij gouden tanden je tegenmoet. Dat is best wel verschieten. Of ze niet meemag op de fiets, mee naar Oesbekistan om te trouwen. Ze dringt aan, ” I’m serious!” voegt ze er aan toe.

image

Ik overweeg even… De huidige prijs van goud indachtig kan dit een winstgevend zaakje worden. Ik voel even aan mijn portefeuille waar niet meer dan 45 $ in zit, kom tot besluit dat dit niet genoeg is om de exportrechten van al dat edelmetaal richting Oesbekistan te betalen en spring vlug weer op mijn fiets. Later, zo blijkt, zal ander vrouwvolk met een beter gebit zich nog aan mijn voeten werpen, op jacht naar de rijke westerling.

image

Veel tijd valt er niet te verliezen hier in Turkmenistan. Een vijfdagen-transit visum om de 450 kilometer door de woestijn te fietsen is niet overdreven veel. En terwijl het niet bepaald meezit met de wind ben ik er ook nog eens in geslaagd verkeerd te rijden. Een enkele doorgaande weg is er op mijn kaart te zien. Een makkie zou het worden. Maar als ik de herkenningspunten van mijn weg vergelijk met die op mijn kaart weet ik dat er iets mis is…

Ondertussen rammelen ook mijn tanden uit mijn mond op het rotslechte wegdek en begin ik te begrijpen waarom sommige mensen een nieuw setje nodig hebben.

image

De race door Turkmenistan zoals ik ze voor ogen had, is een slakkegang geworden. Over hobbels en kuilen, vechtend tegen de wind. Het landschap is gelukkig de moeite. Tenminste als je van woestijn houdt. Wildkamperen kan ik ook in Turkmenistan, want het voordeel van dat transitvisum ten opzichte van een gewoon visum is dat je je niet iedere avond bij de plaatselijke autoriteiten moet laten registreren en dus niet verplicht op hotel moet. Midden in de woestijn kamperen dus, in fijn zand waar de wind mijn tentje tegen de morgen helemaal doet scheefzakken. Met heerlijke geuren van bloemenveldjes vol klaprozen naast de weg. Met dikke kevers die je vanuit je tent voor je neus een holletje in het zand ziet en hoort graven. Om vervolgens, wanneer het holletje inzakt, enkele centimeters verder weer naar boven ziet kruipen en met een tikkend geluid verder hoort lopen om het ergens anders opnieuw te proberen.

image

Warm is het hier natuurlijk wel. Dus trek ik goed voorbereid met 18 liter water diep de woestijn in richting Oesbeekse grens. 150 Kilometer niets als zand, zo hadden ze me verteld. Een anderhalve dag fietsen. Een liter water per 10 kilometer. Plus water om te koken. Omdat ze op de lokale markt in Mary wortelen, augurken, mandarijntjes alleen maar per kilo verkopen puilt de kanozak bovenop mijn achtertassen uit.

De volgende dagen Turkmenistan blijven gevuld met kleine tegenslagen. De wind blijft hetzelfde treiterige spelletje spelen, het wegdek verbetert gelukkig ietwat. Mijn kilo wortelen vind ik nog geen 10 uur later gestoofd terug. Half rottend, met maaien die dit warme weer ongetwijfeld ook maar puffen vinden. De poot van mijn fiets breekt af, wat in een woestijn betekent dat je je fiets nergens kan stallen rijdens een rustpauze. Tenzij je je fiets neerlegt en het beste hoopt in verband met die fles olijfolie.

De scheur in mijn achterband wordt groter en groter, de noodreparatie in Iran geeft het op. Voor mijn binnenband door dat gat puilt en ontploffen zal, besluit ik de buitenband te vervangen. Na 8500 kilometer mag hij voorlopig op rust. Eindelijk kan ik mijn nieuwe zware buitenband opleggen die ik al drie maand vanuit Istanboel meezeul. Ook een van de voortassen koos het hazenpad toen een van de ophangingshaken uit elkaar rammelde.

image

Wat die wortels betreft. Zij waren tot nu iedere dag het hoofdbestanddeel van mijn eten. Driemaal per dag. Zonder deze wortelen en met een kookstel dat het gevecht met de wind niet meer aankan zit er maar een ding op: honger lijden. Of om het met een eufimisme te zeggen: vasten. Zien hoe ver ik mijn lichaam kan drijven. In mijn trainingsschema voor de 20 kilometer lopen stonden ook sessies op nuchtere maag om de weerstand te verbeteren. Ik onbijt dus een laatste keer. Een dikke lenzensoep met twee ajuinen en een restjes niet-rotte wortels. Buiten drinken en een handvol dadels houd ik dit dieet 30 uur vol. Tot ik net voor de grens voorbij een marktje rijd en een brood binnenwerk met een tomaat en twee augurken.

En dan gaat het weer gaat verder door de douanecontroles aan de Oesbeekse grens. Ze openen mijn portefeuille, prullen met mijn fototoestel tot ik het beu ben en maak me kwaad wanneer ik ze op de delete-knop zie duwen. Mijn first aid kit zullen ze een half uur lang onderzoeken en verifiëren met een lijst op een ouderwetse computer.

Gelukkig laten ze me vlug door op het moment dat ze vragen mijn volledige bagage te openen en uit te spreiden en ik als eerste de tas open waarin bovenin mijn vuile was zit. “Ok. Go mister.”

Die dag eindig ik net voor middernacht in Bukhara. Na een spurt van 200 kilometer, waarvan de laatste 90 in het donker. Turend in het schijnsel van mijn voorlicht om de grootste hobbels te vermijden. Lekker fris in de avondkoelte en alle geuren die daarbij horen. Zintuigen gefocust op 10 vierkante meter verlicht asfalt, de eenzame wakkere hond die mij achterna zit, de nachtdiertjes die voor me de berm inschieten.

image

Om tien voor twaalf sta ik aan de bed and breakfast. Ik sleur mijn fietstassen naar boven, ga met kleren onder de douche staan vooraleer ik alles begin te wassen. Ik plof op mijn bed en zoek naar de laatste fles water. Maar die heb ik blijkbaar net voor zonsondergang weggeven aan enkele dorstige herders. Mijn experiment wordt dus verlengd tot aan het onbijt van de volgende morgen…

Zijn verder nog opvallend: de indrukwekkende caravanserai even voor de Turkmeense grens en het opvallend groene landschap, de laatste bonte ronde punten in Iran, megalomanie en gammele bruggen in Turkmenistan.

image

image

image

image

image

image

image

Ik ben vermist

Ik ben vermist. Of beter, ik was vermist.
Dat voelde niet anders dan anders. Geen speciale tinteling in mijn vingertoppen of in het puntje van mijn neus. Neen, echt niet. Het voelde niet speciaal aan. Voor mij waren het twee gewone dagen.

image

Ik wist dan ook van niets. Het gebeurde allemaal achter mijn rug om, ver weg van hier: in België en Nederland, terwijl ik nietsvermoedend zat te fietsen in Iran. 

Mijn zusje heeft heel de commotie een halt kunnen toeroepen. Perfect opgelost. Gelukkig maar. Anders schreeuwden de krantenkoppen nu in het groot en breed: “Belgische fietser vermist in Iran?”

Ik ben dus weer terecht. Of toch bijna. Want als je nu mijn naam googelt, zie je nog steeds bovenaan op de -gelukkig- tweede pagina een forumpost die het allemaal in gang had kunnen zetten met als titel: “Wat te doen bij mogelijk vermiste wereldfietser?”

Communityleden van het Nederlandse wereldfietserforum uitten in deze forumpost hun bezorgdheid over het ontbreken van nieuwe verhalen op mijn blog. Er werd luidop gespeculeerd over de gevaren van het alleen fietsen door winters Oost-Turkije en welke actie te ondernemen indien ik vermist zou zijn. Er werden mailtjes en berichten naar mijn forumprofiel gestuurd. Het contactformulier van mijn blog werd gebruikt en uiteindelijk vonden ze via via de contactgegevens van mijn zus, die na twee dagen speculatie de twijfel eenduidig wegnam. “Raf heeft geen internettoegang, maar fietst en schrijft ondertussen vrolijk verder.” … Ondertussen vrees ik wel dat jullie mijn arme zus de stuipen op het lijf hebben gejaagd. 

Ja. Ik begrijp die ongerustheid natuurlijk wel. Zo ineens twee weken niets meer van je laten horen na eerst tweemaal per week te schrijven.

Maar ik heb toch enkele bedenkingen: zouden leden van het wereldfietserforum niet de eersten moeten zijn om te begrijpen dat dingen anders kunnen lopen dan voorzien? Dat plannen en routes gedurende de reis aangepast moeten worden. Dat laptops, fietsen of de schrijflust het ineens kunnen begeven. Dat de applicaties op mijn tablet weliswaar de zogeheten Iraanse filter konden omzeilen, maar niet overweg konden met de trage internetverbindingen? Internet in Iran is niet de hogesnelheidstrein die het thuis in West-Europa is. Of kortom: is het wereldfietserforum niet de eerste plaats waar mensen hun kalmte bewaren onder onverwachte omstandigheden en waar leden steeds overtuigd zijn van een positieve afloop? 

Tweede bemerking. Misschien wel de belangrijkste. Pas toch een beetje op met de titel van de forumposts. Vrienden en kennissen die mij nu googlen en deze post bekijken, krijgen eerst een beroerte en worden pas op het einde van de forumpost gerustgesteld wanneer ze vernemen dat alles in orde is met mij… 

Ja, ook deze blogpost heeft een ietwat sensationele titel: ik ben vermist. Ik vermoed dat hier de humor nu wel van wordt ingezien.

Ondertussen kan ik er smakelijk mee lachen en dank ik jullie voor jullie bezorgdheid. Meestal komen wereldfietsers wel op hun pootjes terecht…  Hoe dan ook: op jullie volgende nieuwjaarsreceptie kost mijn zus haar hartaanval jullie enkele pintjes. Belgische pintjes als het kan. Heerlijk fris met een mooie schuimkraag. Ik neem ze in haar plaats wel in ontvangst!

Thirsty people

Het is vrijdag rond kwart voor 7 ‘s avonds. Op 4 van de 12 tv zenders van het teeveetje van mijn hotelkamer klinkt het avondgebed. Ik heb de namiddag doorgebracht met een leraar Engels, Ali, die me in een van de vele parken die Teheran rijk is, aansprak. Het onderonsje draaide al vlug uit op een spoedcursus Farsi. Ik hoop hiermee de soms ontgoochelde reacties te vermijden, wanneer blijkt dat ik niet verder dan ‘salaam’ en ‘merci’ kom.

image

image

Ik plof op mijn bed, sluit mijn ogen en probeer de afgelopen dagen als een film te laten afspelen. Dit is echt wel een andere wereld. Aan de oppervlakte streng gereglementeerd, strikt en onverbiddellijk, onderhuids een land waar alles mogelijk is.

Veel vrijheden die we bij ons als vanzelfsprekend beschouwen zijn hier uit den boze. Een kort overzicht:

Plezier maken in de brede zin van het woord is hier verboden, zo klinkt het misnoegd. Muziek, dans en uitgaan is not done. Alcohol, clubs of discotheken zal je hier dus niet vinden. Een keer als je in het ondergrondse circuit geïntroduceerd wordt, blijkt dat er hier toch even hard gefeest wordt als in ieder ander land. Dan zie je een wereld van privé-feestjes waar er alcohol gedronken en gesmoord wordt en waar de vrouwen zonder hoofddoek er plots opvallend schaars gekleed bijlopen. Je kan je maar beter niet laten oppakken op een van die feestjes: gevangenis en of stokslagen zijn jouw deel. Geen idee wat dit voor buitenlandse toeristen betekent.

De openbare controle gaat zelfs zo ver dat er in de traditionele theehuizen tegenwoordig videobewaking is, om ervoor te zorgen dat ‘thirsty koppeltjes’ hun handen braaf boven tafel houden. Een vriendin hebben betekent hier overigens dat je een ‘bad boy’ bent en wordt alleen geaccepteerd voor westerlingen. In Iran ben je verloofd of getrouwd, single zijn betekent hier echt single zijn.

Fotograferen kan hier een linke zaak zijn, ook voor toeristen. Gebouwen en openbare plaatsen fotografeer je beter niet. Meestal wordt dit duidelijk aangegeven met pictogrammen, maar soms hangt er enkel een voor de meeste toeristen onleesbare waarschuwing in Farsi. Ga je in de fout en je wordt opgemerkt door de politie, dan kan het gebeuren dat je plots een zak over je hoofd getrokken krijgt, in een auto gezwierd wordt en je in een gevangeniscel mag nadenken over de zonde die je begaan hebt.

image

Dit overkwam een Zweedse fietser die in hetzelfde hotel overnachtte een poosje geleden. Het verhaal eindigde met behoorlijk wat diplomatieke tussenkomst, zodat de Zweed na dagenlang cachot op het vliegtuig gezet werd. Sindsdien houd ik mijn camera wel op zak of vraag aan voorbijgangers of fotograferen mag.

Internet is in Iran behoorlijk omstreden en streng gereglementeerd. Een goede internetverbinding vinden blijkt hier een moeilijke onderneming. Gmail, Youtube of je facebookprofiel kan je hier niet openen. Ze noemen dat hier ‘de filter’, een beter woord zou zijn: ‘censuur’. Wil je een pagina openen die op de zwarte lijst staat, dan kom je op onderstaande pagina terecht.

image

Er zijn natuurlijk work-arrounds, maar het ministerie van telecommunicatie is hier natuurlijk ook niet achterlijk en zou ervoor gezorgd hebben dat de down- en uploadsnelheden sterk verminderd zijn. En zo heb je zelfs met work-arround nauwelijks toegang meer tot je favoriete website en wacht je frustrerend lang voor iedere mail die je wil versturen.

Kritiek op bovenstaande punten en op de samenleving wordt hier openlijk geuit. Soms luidkeels, vergezeld van behoorlijk wat krachttermen, soms tussen de lijnen door, maar in ieder serieus gesprek komen dezelfde punten naar boven. Het westen lijkt het mekka te zijn en een droom voor velen. Weg van de regels en de controle. Doorn in het oog is het feit dat Iran over een gigantische olievoorraad beschikt, maar dat de financiële opbrengsten nauwelijks tot bij de gewone man doorsijpelen. De koers van de dollar en de ‘sanctions’ zoals zij het noemen, vormen een andere frustratie die het leven voor veel Irani’s onnodig duur maakt. De lange rijen wachtenden aan de door de overheid gesubsidieerde winkels, waar je onder de marktprijs rijst kan kopen, spreken boekdelen.

Het leven staat hier ondertussen natuurlijk niet stil. Over enkele dagen, op 19 maart is het hier nieuwjaar en dat kan je vergelijken met de kerstperiode bij ons. Iedereen haast zich naar de winkel om geschenken te kopen zodat je hier over de koppen kan lopen. Voetpaden zijn vaak te smal voor de straatventers en de kooplustigen zodat ook de straat gebruikt wordt en aanrijdingen eerder regel dan uitzondering zijn.

image

Op dinsdagavond zou hier dan de hel losbreken, met veel vuurwerk in de straten. Woensdag komt het officiële gedeelte en wordt er om 14h00 gespeecht in Masshad, het religieuze centrum van Iran.

Tegen dan hoop ik veilig in de woestijn te zitten, ver van alle drukte en lawaai. Ik heb immers een deadline te halen: op 4 april moet ik aan de Oesbeekse grens staan. Een flinke 1400 kilometer trappen en onderweg moet ik ook nog de procedure voor mijn Turkmeens visum doorlopen.

Gelukkig is mijn fiets weer in topconditie. De trapas waar gevaarlijk wat speling op zat, werd, na een halve dag zoekwerk naar een fietsenmaker met de juiste wisselstukken, eindelijk vervangen. Verder zijn mijn binnenbandjes weer lekvrij en heb ik ook een van mijn fietstassen weer waterdicht gekregen. Daar zat een scheurtje in. Het resultaat van een lichte aanrijding met een verhakkelde metalen bumper in Tabriz. Ook overbodige bagage werd per post opgestuurd. 88000 Tumen kostte dat, zo’n 28 Dollar. Geschatte levering: tussen 1 en 3 maanden.

image

Op naar Russische invloeden dus, lang leve de ex-Sovjetstaten en de bureaucratie!